Giảm trừ gia cảnh là gì?
Giảm trừ gia cảnh là khoản được trừ khỏi thu nhập trước khi tính thuế TNCN. Có hai loại:
| Loại | Mức giảm trừ (từ 01/01/2026) |
|---|---|
| Giảm trừ bản thân | 15.500.000 đ/tháng |
| Giảm trừ mỗi người phụ thuộc | 6.200.000 đ/tháng |
Thay đổi so với trước 2026:
| Trước 2026 | Từ 01/01/2026 | |
|---|---|---|
| Bản thân | 11.000.000 đ/tháng | 15.500.000 đ/tháng (+41%) |
| Người phụ thuộc | 4.400.000 đ/tháng | 6.200.000 đ/tháng (+41%) |
Cơ sở pháp lý: Luật Thuế TNCN sửa đổi số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2026.
Đăng ký 1 người phụ thuộc tiết kiệm được bao nhiêu?
Với mức giảm trừ 6.2 triệu/tháng, tiết kiệm thuế phụ thuộc vào bậc thuế bạn đang ở:
| Bậc thuế | Thuế suất | Tiết kiệm/tháng | Tiết kiệm/năm |
|---|---|---|---|
| Bậc 1 (≤10M chịu thuế) | 5% | 310.000 đ | 3.720.000 đ |
| Bậc 2 (10–30M chịu thuế) | 10% | 620.000 đ | 7.440.000 đ |
| Bậc 3 (30–60M chịu thuế) | 20% | 1.240.000 đ | 14.880.000 đ |
| Bậc 4 (60–100M chịu thuế) | 30% | 1.860.000 đ | 22.320.000 đ |
| Bậc 5 (>100M chịu thuế) | 35% | 2.170.000 đ | 26.040.000 đ |
Điều kiện để được đăng ký người phụ thuộc
Con cái
✅ Con ruột, con nuôi hợp pháp, con ngoài giá thú đủ điều kiện nếu:
- Con dưới 18 tuổi; HOẶC
- Con từ 18 tuổi trở lên nhưng bị tàn tật, không có khả năng lao động; HOẶC
- Con đang học Đại học, Cao đẳng, Nghề (dưới 25 tuổi) và không có thu nhập hoặc thu nhập ≤ 1 triệu/tháng
Vợ/chồng
✅ Đủ điều kiện nếu:
- Không có khả năng lao động (bệnh tật, tàn tật); HOẶC
- Đang trong độ tuổi lao động nhưng không có việc làm và thu nhập ≤ 1 triệu/tháng
Lưu ý: Vợ/chồng đi làm có thu nhập riêng không được đăng ký phụ thuộc.
Cha mẹ (ruột hoặc bên vợ/chồng)
✅ Đủ điều kiện nếu:
- Trên 60 tuổi (nữ) hoặc trên 65 tuổi (nam) và không có thu nhập hoặc thu nhập ≤ 1 triệu/tháng; HOẶC
- Trong độ tuổi lao động nhưng bị tàn tật, không có khả năng lao động
Người khác không nơi nương tựa
Anh/chị/em ruột, ông bà ruột, cháu ruột… không nơi nương tựa mà bạn đang trực tiếp nuôi dưỡng và thu nhập của họ ≤ 1 triệu/tháng.
Hồ sơ đăng ký
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Đối với con dưới 18 tuổi:
- Bản sao Giấy khai sinh; HOẶC
- Bản sao Giấy chứng nhận con nuôi (nếu là con nuôi)
Đối với con từ 18 tuổi đang đi học:
- Bản sao Giấy khai sinh
- Bản sao thẻ học sinh/sinh viên hoặc Giấy xác nhận đang theo học
Đối với cha mẹ:
- Bản sao Chứng minh nhân dân/CCCD
- Giấy xác nhận không có thu nhập (xã/phường cấp) hoặc xác nhận mức thu nhập
Đối với vợ/chồng không làm việc:
- Bản sao Giấy đăng ký kết hôn
- Bản sao CCCD
- Xác nhận không có thu nhập
Bước 2: Điền mẫu đăng ký
Điền Mẫu số 12/ĐK-NPT-TNCN (theo Thông tư 80/2021/TT-BTC).
Bước 3: Nộp cho công ty
Nộp hồ sơ cho bộ phận kế toán/nhân sự của công ty. Công ty sẽ lưu và bắt đầu giảm trừ từ tháng tiếp theo.
Không cần nộp lên cơ quan thuế — công ty giữ hồ sơ và chịu trách nhiệm lưu trữ.
Thời hạn đăng ký
| Trường hợp | Hạn đăng ký | Hiệu lực giảm trừ |
|---|---|---|
| Mới phát sinh trong năm | Trước khi quyết toán 31/3 năm sau | Được tính từ tháng phát sinh |
| Năm tiếp theo | Đăng ký mới mỗi năm nếu điều kiện còn đủ | Từ tháng 1 năm đó |
| Con đủ điều kiện mới | Tháng có giấy khai sinh | Từ tháng sinh |
Lưu ý quan trọng
1. Mỗi người phụ thuộc chỉ được đăng ký cho 1 người nộp thuế
Nếu bố và mẹ cùng đi làm, chỉ 1 trong 2 được đăng ký con làm phụ thuộc — không được đăng ký 2 lần cho cùng 1 đứa trẻ.
2. Thu nhập ”≤ 1 triệu/tháng” là thu nhập bình quân tháng
Tính bình quân cả năm. Nếu người phụ thuộc thi thoảng có thu nhập nhỏ nhưng bình quân ≤ 1 triệu, vẫn đủ điều kiện.
3. Phải cập nhật khi điều kiện thay đổi
Nếu con đã 25 tuổi, tốt nghiệp, đi làm → phải báo lại kế toán để dừng giảm trừ. Nếu cố tình khai gian, khi quyết toán sẽ bị truy thu + phạt.
Ví dụ tính tiết kiệm thuế
Chị Lan, lương Gross 30 triệu, có 1 con nhỏ 5 tuổi (2026):
| Chưa đăng ký | Đã đăng ký 1 NPT | |
|---|---|---|
| BH NLĐ (10.5%) | 3.150.000 đ | 3.150.000 đ |
| Thu nhập chịu thuế/tháng | 30M − 3.15M − 15.5M = 11.35M | 11.35M − 6.2M = 5.15M |
| Thuế TNCN/tháng | 10M×5%+1.35M×10% = 635.000 đ | 5.15M × 5% = 257.500 đ |
| Tiết kiệm thuế | — | 377.500 đ/tháng ≈ 4.5 triệu/năm |
Câu hỏi thường gặp
Q: Đăng ký người phụ thuộc có bị kiểm tra không?
A: Có thể. Cơ quan thuế có quyền đối chiếu thông tin. Hồ sơ phải chính xác và lưu giữ đủ 10 năm.
Q: Đang ở trọ xa nhà, cha mẹ sống ở quê — có đăng ký được không?
A: Được, không yêu cầu cùng hộ khẩu. Chỉ cần giấy tờ chứng minh quan hệ và điều kiện về thu nhập.
Q: Muốn đăng ký cha mẹ nhưng họ không có thu nhập, không có giấy xác nhận — làm sao?
A: Đến UBND xã/phường nơi cha mẹ cư trú xin xác nhận “không có thu nhập” hoặc mức thu nhập cụ thể.
👉 Thử ngay công cụ tính lương — nhập số người phụ thuộc vào ô “Số người phụ thuộc” để xem lương Net thay đổi như thế nào khi đăng ký thêm người phụ thuộc.