Tổng quan bảo hiểm bắt buộc
Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động phải tham gia 3 loại bảo hiểm bắt buộc:
- BHXH — Bảo hiểm xã hội
- BHYT — Bảo hiểm y tế
- BHTN — Bảo hiểm thất nghiệp
Cả người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động (NSDLĐ) đều phải đóng, với tỷ lệ khác nhau.
Bảng tỷ lệ đóng bảo hiểm 2026
| Loại bảo hiểm | NLĐ đóng | NSDLĐ đóng | Tổng |
|---|---|---|---|
| BHXH | 8% | 17.5% | 25.5% |
| BHYT | 1.5% | 3% | 4.5% |
| BHTN | 1% | 1% | 2% |
| Tổng | 10.5% | 21.5% | 32% |
Ghi chú: Tỷ lệ BHXH phía NSDLĐ gồm: hưu trí-tử tuất 14%, ốm đau-thai sản 3%, tai nạn lao động 0.5%.
Mức trần đóng bảo hiểm
Bảo hiểm được tính trên lương đóng bảo hiểm, nhưng có trần tối đa:
| Loại | Trần đóng BH | Lương tối thiểu vùng I (2026) |
|---|---|---|
| BHXH | 20× lương cơ sở = 46,800,000 đ | 1,300,000 đ/tháng |
| BHYT | 20× lương cơ sở = 46,800,000 đ | |
| BHTN | 20× lương tối thiểu vùng = 93,600,000 đ | 4,680,000 đ/tháng |
Ví dụ: Nếu lương Gross là 60 triệu, BHXH + BHYT chỉ tính trên 46.8 triệu (phần vượt trần không phải đóng).
Cách tính bảo hiểm chi tiết
Ví dụ: Lương Gross 25,000,000 đồng
Phần NLĐ đóng:
| Loại | Tỷ lệ | Số tiền |
|---|---|---|
| BHXH | 8% | 2,000,000 |
| BHYT | 1.5% | 375,000 |
| BHTN | 1% | 250,000 |
| Tổng NLĐ | 10.5% | 2,625,000 |
Phần NSDLĐ đóng:
| Loại | Tỷ lệ | Số tiền |
|---|---|---|
| BHXH | 17.5% | 4,375,000 |
| BHYT | 3% | 750,000 |
| BHTN | 1% | 250,000 |
| Tổng NSDLĐ | 21.5% | 5,375,000 |
Tổng chi phí bảo hiểm: 2,625,000 + 5,375,000 = 8,000,000 đồng/tháng (32% lương Gross).
Chi phí thực của doanh nghiệp (Employer Cost)
Ngoài lương Gross, doanh nghiệp phải đóng thêm 21.5% bảo hiểm:
| Gross/tháng | BH doanh nghiệp (21.5%) | Tổng chi phí |
|---|---|---|
| 15,000,000 | 3,225,000 | 18,225,000 |
| 20,000,000 | 4,300,000 | 24,300,000 |
| 25,000,000 | 5,375,000 | 30,375,000 |
| 30,000,000 | 6,450,000 | 36,450,000 |
| 50,000,000 | 10,062,000* | 60,062,000 |
*Trần BHXH + BHYT áp dụng cho mức lương trên 46.8 triệu.
Quyền lợi từ bảo hiểm
BHXH — Bảo hiểm xã hội
- Ốm đau: 75% lương đóng BH, tối đa 30–60 ngày/năm
- Thai sản: 6 tháng nghỉ hưởng 100% lương đóng BH
- Hưu trí: Lương hưu hàng tháng sau khi đủ tuổi + năm đóng
- Tử tuất: Trợ cấp cho thân nhân
BHYT — Bảo hiểm y tế
- Được chi trả 80% chi phí khám chữa bệnh tại cơ sở đúng tuyến
- 100% nếu khám tại tuyến xã/phường hoặc chi phí dưới 15% lương cơ sở
- Quyền lợi đồng chi trả tối đa 6 tháng lương cơ sở/năm
BHTN — Bảo hiểm thất nghiệp
- Trợ cấp thất nghiệp: 60% lương bình quân 6 tháng, tối đa = 5× lương tối thiểu vùng
- Thời gian hưởng: 3–12 tháng tùy số tháng đã đóng
- Điều kiện: Đóng BHTN ≥ 12 tháng trong 24 tháng trước khi mất việc
Câu hỏi thường gặp
Thử việc có phải đóng bảo hiểm không?
Không bắt buộc trong thời gian thử việc. Bảo hiểm bắt buộc từ khi ký hợp đồng lao động chính thức (từ 1 tháng trở lên).
Lương đóng bảo hiểm khác lương Gross thế nào?
Lương đóng BH = lương cơ bản ghi trong hợp đồng + phụ cấp thường xuyên. Một số khoản không tính vào lương đóng BH: thưởng, phụ cấp theo dự án, trợ cấp đi lại/ăn trưa.
Tuy nhiên, nhiều công ty ghi lương đóng BH bằng lương Gross để đơn giản.
Nghỉ việc thì bảo hiểm tính sao?
- BHXH: Bảo lưu thời gian đóng, cộng dồn khi có việc mới. Hoặc rút BHXH 1 lần sau 1 năm không đóng.
- BHYT: Hết hiệu lực từ tháng tiếp theo sau khi nghỉ. Cần mua BHYT hộ gia đình nếu muốn tiếp tục.
- BHTN: Đăng ký nhận trợ cấp tại Trung tâm Dịch vụ Việc làm trong 3 tháng kể từ ngày nghỉ.
Tính lương chi tiết
Xem chi tiết BHXH, BHYT, BHTN trong mỗi mức lương tại công cụ tính lương Gross Net. Kết quả hiển thị rõ phần NLĐ đóng và phần doanh nghiệp đóng.